Minette Brink
Francina Skrywer is
dood
Ma het vanoggend gebel. Die res van die dag was vaal.
Ek sweef langs skoolpaadjies terug na lui somersdae in Ousiegoed se kombuis. Waar Ma soos 'n indringer gevoel het in haar eie huis.
Ek sien myself op die babakamer se mat. Kop teen die bed se rand terwyl Ous met ongelooflike deernis vir Boeta bad. Met dieselfde hande wat 'n skoppie met dodelike akuraatheid tussen my skouerblaaie kon plant. Oorlat ek so mors. Oorlat ek haar weer skrikgemaak het. En kon sy skrik. Vir skielik om die draai kom. Vir 'n onverwagte "Hallo, Fransien!" terwyl sy staan en stryk. Veral vir rubberslange.
Tussen Ma en Ous het die huis geloop soos 'n masjien. Waar een los, het die ander oorgevat. In 'n stil-stil verstaan van vrouwees. Die enigste twispunt was haar obsessie met wasgoed. Jy kon dit nie waag om enige vorm van 'n kledingstuk net vir 'n rukkie neer te sit nie. Dan het sy dit. "Hierie ding lyk vuil." Jy moes dan mooi verduidelik dat jy eintlik besig is om nog aan te trek en dat die "vuil" item pas uit die kas kom. Sy sou jou dan met skrefies-oë aangluur asof sy jou higiëne in twyfel trek.
Ek was op universiteit toe Ma eendag bel. "Praat asseblief met Francina. Haar kleinkind moet gedoop word en sy wil 'n naam by jou kry." My oog val op 'n plakkaat van die platinum sangeres wat later die aand op kampus optree. Ek moet bieg dat die verbinding tussen Windhoek en Pretoria die dag nie baie hot was nie.
"Patricia," sê ek. "Heh?" vra sy.
"Patricia!" skree ek. "Au!" gil sy. "Ek like hom!"
En daar hoor Francina verkeerd. Met die volgende vakansie word ek toe met groot entoesiasme voorgestel aan Metricia. Maar almal was happy en ek wou nie verder bodder nie.
'n Mens mag nie spot oor 'n ander se hartseer nie, maar ons Ous het nie net gehuil nie. Die trane het letterlik gespuit soos daai marmerbeeldjies in fonteine. Sy kon ook die traankrane na hartelus oop- en toedraai.
Oor Meneer wat te kwaai gegroet het, oor Mevrou se pyjamas oor die muur gewaai het, oor sommer net vir die lekker. Dan sou sy die res van die dag buite aksie wees en met vreeslike snuif- en suggeluide deur die huis steun. En moenie waag om te vra wat fout is nie, want dan kry jy 'n relaas wat strek van die voorvaders se sondes tot jou eie tekortkominge.
Sou jy die dag siek wees, was daar volgens haar net een kuur. Goeie ou Zambuc-salf. Van verkoues tot skurwe hande het sy met die groen smeersel gedokter. Ek glo tot vandag dat dit haar vasberade houding was wat gesond gemaak het.
Niemand kon 'n tas pak soos Francina nie. As Meneer laat weet het dis weer toertyd moes almal terugstaan. Dan het sy vir twee ure in afsondering inbeweeg en met militêre presiesheid elke sokkie, sakdoek, hemp en broek spesiaal laat voel.
En nou is Ousie dood. Weggevreet deur die kanker. Die familie wou die beste dokters laat kom, tot haar groot verontwaardiging. "Nou waar is julle se geloof?" het sy gesnou. Inderdaad.
Ek hoop jy's happy waar jy is, Fransien. Soos ek jou ken sal jy nie stilsit nie. Die Hemelwesens slaan seker hande saam oor daai Poort se stoepe nog nooit so geblink het nie. Sing hard saam met die koor, al was jy altyd so skaam oor jou "valsegeit oppie noot." Ek hoor jou en ek verlang. En ek is bly ek kon jou ken. Sorry oor die slange, Ousie. Jy kan my maar met die hemel se besem jaag as ons weer ontmoet.
Francina Skrywer is dood. Lank lewe al die Francinas van die wêreld!
